Gościem kolejnego posiedzenia Podkarpackiego Forum Myśli Prawniczej w WSPiA Rzeszowskiej Szkole Wyższej był sędzia Dariusz Zawistowski, przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa. 19 października 2026 roku rozmawiano o niezależności KRS, tysiącu wolnych etatów sędziowskich i o tym, jak przyspieszyć sprawy w sądach – a na końcu możesz sprawdzić, ile wiesz o tym, jak działa wymiar sprawiedliwości.
W dyskusji wzięli udział przedstawiciele środowiska prawniczego, praktycy wymiaru sprawiedliwości oraz społeczność akademicka WSPiA. Sędzia Zawistowski przedstawił aktualną sytuację Krajowej Rady Sądownictwa, pierwsze miesiące jej działalności i plany zmian w funkcjonowaniu sądów.
Jednym z głównych tematów był sposób wyłaniania sędziowskich członków KRS. Przewodniczący wyjaśnił, że choć nie zmieniono ustawy tak, by sędziowie wybierali członków Rady bezpośrednio, przeprowadzono środowiskowe opiniowanie kandydatów. Miało to dać sędziom realny wpływ na skład organu, który ma stać na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
– Uważamy, że obecna Krajowa Rada Sądownictwa spełnia standard niezależności od władzy politycznej. Ostateczna ocena tego rozwiązania będzie jednak należała do sądów i trybunałów – mówił sędzia Zawistowski. Wspomniał też o działaniach na rzecz powrotu polskiej KRS do prac Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa.
Według danych przewodniczącego w sądach brakuje około tysiąca sędziów, czyli blisko 10 procent etatów. Najtrudniej jest w sądach okręgowych i apelacyjnych.
– Każdy nieobsadzony etat ma bezpośrednie przełożenie na czas rozpoznawania spraw. Jeden sędzia rozstrzyga rocznie setki spraw – tłumaczył gość WSPiA.
Przewodniczący mówił też o nowych postępowaniach nominacyjnych. Podkreślał, że muszą być przejrzyste, oparte na czytelnych kryteriach oceny i z większym udziałem samorządu sędziowskiego w opiniowaniu osób, które ubiegają się o stanowiska.
Zapowiedział prace nad punktowym systemem oceny kandydatów na sędziów. Ma on ułatwić porównywanie dorobku, doświadczenia i kwalifikacji, a przy tym uwzględniać różne ścieżki kariery: sędziów, adwokatów i naukowców.
W drugiej, otwartej części spotkania padały pytania m.in. o:
Rozmawiano też o roli Prezydenta RP w powoływaniu sędziów. Zdaniem przewodniczącego kompetencje organów powinny być wyraźnie rozdzielone, a ocena merytoryczna kandydatów należy przede wszystkim do KRS, w której prezydent ma swojego przedstawiciela.
Uczestnicy pytali, jak ograniczyć liczbę spraw trafiających do sądów – o mediacje, arbitraż i sądy pokoju. Sędzia Zawistowski podkreślał, że więcej sędziów jest potrzebnych, ale równie ważne jest rozwiązywanie części sporów poza tradycyjnym procesem.
– Mediacja jest rozwiązaniem, które należy wspierać i rozwijać. Trzeba jednak zastanowić się, co zrobić, aby obywatele mieli większe zaufanie zarówno do mediatorów, jak i do samego wymiaru sprawiedliwości – mówił. Jako jeden z kierunków zmian wskazał edukację prawną i szersze włączanie obywateli w sprawowanie wymiaru sprawiedliwości.
Gość WSPiA opowiedział również o pracy komisji KRS, które zajmują się sprawami ustrojowymi, oraz o współpracy Rady z samorządami zawodowymi i organizacjami społecznymi. Jego zdaniem rozwiązania, które mają usprawnić pracę sądów, trzeba wypracowywać w rozmowie ze środowiskami prawniczymi.
Dyskusja pokazała, jak wiele spraw dotyczących sądownictwa wciąż budzi spory prawne i czeka na rozwiązania – zarówno w ustawach, jak i w orzecznictwie. Uczestnicy mogli poznać stanowisko przewodniczącego KRS i porównać je z własnym doświadczeniem z sal sądowych.
Podkarpackie Forum Myśli Prawniczej to cykl spotkań organizowanych przez WSPiA, na których naukowcy, praktycy prawa i osoby odpowiedzialne za najważniejsze instytucje państwa mogą bezpośrednio wymienić poglądy. Dla studentów prawa i administracji to okazja, żeby usłyszeć o sporach wokół sądownictwa z pierwszej ręki – i zadać pytanie samemu przewodniczącemu KRS.
5 pytań · minuta
poleca:
